Bu makalemizde, AspNet 2,0 ile geliştirilen
sayfalarda, veri kümeleri üzerinde sayfalama işlemlerinin nasıl yapıldığını
incelemeye çalışacağız. Sayfalama işlemleri, özellikle internet(intranet)
uygulamalarında yaygın şekilde kullanılan bir tekniktir. Burada, veri kümesine
ati olan satırlar, DataGrid gibi bir kontrolde gösterilirken, sayfalara
ayrılırlar. Böylece veri kümesine ait satırlar arasında toplu geçiş yapmamıza
imkan sağlayan, navigasyon seçeneklerine sahip olmuş oluruz.
Asp.Net 2.0 içinde
aynı imkanlar ve kabiliyetler söz konusudur. Ancak uygulanış şekli ve kullanılan
bileşenler çok daha
farklıdır. Herşeyden önce, Asp.Net 1.0/1.1 de izlenen yollara nazaran, daha kısa
ve etkili bir teknik geliştirilmiştir. Asp.Net’ in ilk sürümleri ile geliştirilen
uygulamalarda, sayfalama işlemlerinin gerçekleştirilmesi için DataGrid
kontrollerinde ekstradan olay prosedürü kodlamamız gerekmektedir. Bu bizim için
fazla maliyettir. Nitekim zaman kaybettirici bir işlemdir. Ne demek
istediğimi ve Asp.Net 2.0’ da hangi noktaya geldiğimizi görmek için Visual
Studio.Net 2003 ile geliştirilen aşağıdaki internet sayfasına bir göz atalım.
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;
charset=windows-1252">
<title>New Page 1</title>
</head>
<body>
<%@ Page language="c#" Codebehind="WebForm1.aspx.cs"
AutoEventWireup="false" Inherits="Sayfalama.WebForm1" %>
<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN" >
<title>WebForm1</title>
<form id="Form1" method="post" runat="server">
<asp:DataGrid id="DataGrid1" runat="server" AllowPaging="True">
<PagerStyle Mode="NumericPages"></PagerStyle>
</asp:DataGrid>
</form>
</body>
</html> |
Bu aspx sayfasında, DataGrid kontrolü üzerinde sayfalama
işlemini gerçekleştirebilmek için AllowPaging özelliğine true değeri atanmıştır.
Bununla birlikte sayfalamanın sayısal olarak gerçekleştirilmesi için PagerStyle
takısı eklenmiş ve bu takının Mode özelliğine NumericPages değeri atanmıştır. Code-Behind kodlarımıza bakacak olursak, benzer
uygulamalarda da muhtemelen aşağıdaki kod satırlarında kullanılan tarzda bir
veri elde ediliş yöntemi uygulandığını görürüz.
<%@ Page language="c#" Codebehind="WebForm1.aspx.cs" AutoEventWireup="false" Inherits="Sayfalama.WebForm1" %>private void veriAl()
{
SqlConnection con=new SqlConnection("data
source=localhost;initial catalog=pubs;integrated security=SSPI");
SqlCommand cmd=new SqlCommand("Select
au_lname,au_fname,address From authors",con);
SqlDataAdapter da=new SqlDataAdapter(cmd);
DataTable dtYazarlar=new DataTable();
da.Fill(dtYazarlar);
DataGrid1.DataSource=dtYazarlar;
DataGrid1.DataBind();
}
private void Page_Load(object sender, System.EventArgs e)
{
if(!Page.IsPostBack)
{
veriAl();
}
}
private void DataGrid1_PageIndexChanged(object source,
System.Web.UI.WebControls.DataGridPageChangedEventArgs e)
{
DataGrid1.CurrentPageIndex=e.NewPageIndex;
veriAl();
}WebForm1 |
Sayfamızı bu haliyle çalıştırdığımızda, veri
kümesi içerisinde sayfalama işlemlerinin gerçekleştirilebildiğini görürüz. Elde
ettiğimiz küme, sayfalara ayrılarak, DataGrid kontrolünde gösterilecektir.
Yaptığımız işlem aslında basittir ancak uzundur. Öncelikle bir SqlConnection
kontrolü ile veri kaynağına bir bağlantı hattı çekilir. Ardından, ilgili veri
kümesini elde edebileceğimiz, Select sorgusunu taşıyan bir SqlCommand nesnesi
oluşturulur. SqlCommand nesnesini kullanacak olan bir SqlDataAdapter ise,
bağlantısız katmandaki DataTable nesnesini veri kümesi ile doldurmaktadır.
Ardından elde edilen DataTable bileşeni DataGrid kontrolüne bağlanır ve DataGrid
kontrolü için DataBind metod çalıştırılır. Tüm bu işlemlerin yanında sayfanın
PostBack olması durumunda kaybolacak paging özelliğinin önüne geçmek için, Load
olayında, IsPostBack kontrolü yapılır. Ayrıca, DataGrid kontrolünde, sayfalama
işlemi sonrası oluşan sayfa numarası linklerine basıldığında, veri kümesinin
ilgili parseline gidebilmek için, DataGrid1_PageIndexChanged olay metoduda
kodlanmıştır. Bu yol her nekadar bir süre Asp.Net ilee uygulama geliştiren biris
için anlaşılır ve kolay gözüksede, takdir edersinizki uzun ve aynı zamanda
verimsiz bir yapıdadır. Herşeyden önce, çok fazla kaynak tüketimi söz konusudur.
Şekil 1. Asp.Net 1.1 Sayfalam işlemi.
Burada takip ettiğimiz yolu düşüncek olursak,
aslında gereksiz yere bir kaç adım işlem yaptığımızı ve bir kaç nesne kaynağını
gereksiz yere
harcadığımızı düşünebiliriz. Bu teknik dışında, SqlDataReader nesnesini
kullanacağımız başka bir yol daha geliştirebilirdik. Ancak hangi yol seçilirse
seçilsin, her ikiside uygulama geliştiricinin bir kaç satırda olsa fazladan kod
yazmasını ve bazı püf noktalara (DataGrid1_PageIndexChanged olay metodu gibi)
dikkat etmesini gerektirecektir. Bu elbetteki uygulama geliştiricinin artan
tecrübesi ile önemsiz hale gelebilir. Ancak işlerin dahada kısaltılarak
yapılabileceğide gerçektir. İşte Microsoft mimarları, bu eksikliğin farkına
varmış olacaklarki, Asp.Net 2.0’ da, sayfalama işlemine farklı bir yakaşım
ve uygulama tekniği getirmişler. Herşeyden önce, DataSource kavramını kullanan Framework 2.0 için,
sayfalama işlemlerini gerçekleştirmek, Asp.Net 1.0/1.1 sürümlerine göre hem daha
kolay hemde daha profesyonel bir anlayışa sahip. Bu yeni teknik sayesinde,
uygulama geliştiricinin verimliliğinin daha da artacağı kanısındayım. Şimdi dilerseniz, Asp.Net 2.0’ daki duruma bir göz
atalım. Bu kez aspx sayfamızın kodlarını aşağıdaki gibi oluşturacağız.
<%@ Page Language="C#"
CompileWith="Sayfalama.aspx.cs" ClassName="Sayfalama_aspx" %>
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.1//EN"
"http://www.w3.org/TR/xhtml11/DTD/xhtml11.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" >
<head runat="server">
<title>Untitled Page</title>
</head>
<body>
<form id="form1" runat="server">
<div>
<asp:GridView ID="GridView1" Runat="server"
AllowPaging="True" DataSourceID="sqlKaynak">
</asp:GridView>
<asp:SqlDataSource runat="Server"
ProviderName="System.Data.SqlClient" ConnectionString="data
source=.;initial catalog=AdventureWorks;integrated security=true"
SelectCommand="SELECT [EmployeeID],[Gender],[HireDate] FROM
[AdventureWorks].[HumanResources].[Employee]"
ID="sqlKaynak"></asp:SqlDataSource>
</div>
</form>
</body>
</html> |
Bu kodlara sahip Asp.Net 2.0 sayfamızı
çalıştırdığımızda aşağıdaki gibi bir ekran görüntüsü elde ederiz.
Şekil 2. Asp.Net 2.0 için sayfalama işlemi.
Burada dikkat edecek olursanız tek satır uygulama
kodu yazılmamıştır. Bunun yerine tüm işlemler, GridView ve SqlDataSource Asp.Net
kontrolleri ile gerçekleştirilmiştir. Bu kontroller, Asp.Net 2.0 ile gelen
sayısız yeni bileşenden sadece ikisidir. GridView kontrolümüzün en önemli
özelliği, kendisine veri kaynağı olarak bir SqlDataSource nesnesini bildiren
DataSourceID özelliğidir. Bu özellik ile, veri kümesini ala belirttiği veri
kaynağından çekecek olan SqlDataSource kontrolünün ID değeri belirtilir.
<asp:GridView ID="GridView1"
Runat="server" AllowPaging="True" DataSourceID="sqlKaynak">
</asp:GridView> |
SqlDataSource bileşenimiz, uygulama
geliştiricisinin verimliliğini arttıran yenilikler içeririr. Asp.Net 1.1 ile
yazdığımız bir önceki örneğin aksine, burada veri kaynağına bağlanma, veri
kümesini çekme ve bunları ilgili kontrol ile ilişkilendirme işlemleri tek bir
bileşen içerisindeki özellikle yardımıyla gerçekleştirilebilmektedir. Bu noktada
kontrol her nekadar DataAdapter’ ı andırsada çok daha farklı olduğunu
ProviderName özelliğine bakarak bile anlayabiliriz.
| <asp:SqlDataSource runat="Server"
ProviderName="System.Data.SqlClient" ConnectionString="data
source=.;initial catalog=AdventureWorks;integrated security=true"
SelectCommand="SELECT [EmployeeID],[Gender],[HireDate] FROM
[AdventureWorks].[HumanResources].[Employee]"
ID="sqlKaynak"></asp:SqlDataSource> |
SqlDataSource kontrolü ile, burada örnek olarak,
Yukon (Sql Server 2005) üzerinde yer alan AdventureWorks veritabanındaki
Employee tablosuna bağlanılmıştır. ProviderName özelliği, hangi veri
sağlayıcının kullanılacağını belirtir. Biz burada doğal sql motorunu kullanmak
istediğimizden, System.Data.SqlClient sınıfını kullandık. ConnectionString ile
tahmin edeceğiniz gibi, veri kaynağına bir bağlantı hattı tahsis etmekteyiz.
SelectCommand özelliği ilede, çalıştırmak istediğimiz Select sorgusunu
tanımlıyoruz. SqlDataSource kontrolü burada GridView kontrolü ile beraber
çalışmaktadır. Dolayısıyla, sayfalama işlemini gerçekleştirmek için, GridView
kontrolünün AllowPaging özelliğine true değerini atamamız ve kullanılcak
DataSource bileşenini belirtmemiz yeterlidir.
Böylece geldik bir makalemizin daha sonuna. Bu
makalemizde kısaca Asp.Net 2.0 için sayfalama işlemlerinin nasıl
gerçekleştirilebildiğini incelemeye çalıştık. Bir sonraki makalemizde görüşmek
dileğiyle hepinize mutlu günler dilerim.
Burak Selim ŞENYURT
selim@bsenyurt.com
Makale:
Asp.Net 2.0 ile Veri Kümelerinde Sayfalama İşlemleri ASP.NET Burak Selim Şenyurt
|