|
|
|
Asp.Net 2.0 Profile API ile Personalization (Kişiselleştirme) |
|
| Gönderiliyor lütfen bekleyin... |
|
|
Günümüz web uygulamalarında, kullanıcı
bazlı kişiselleştirme (personalization) oldukça önemli ve popüler bir
konudur. Örneğin, bir elektronik ticaret sitesini ziyaret ettiğimizi
düşünelim. Bu site bir sonraki ziyaretimizde, daha önceden bakmış
olduğumuz ürünler ile ilişkili yeni önerilerde bulunabilir. Böylece
siteye giren kullanıcıları başka ürünlere yönlendirebilir. Yeni
önerilerin sunulabilmesi, sitenin bizim alışkanlıkarımızı takip etmesi
ve kendisini buna göre değiştirmesi anlamına gelmektedir. Daha açık bir
şekilde söylemek gerekirse bu site, üyelerin özelliklerine göre
kişiselleşmektedir. Buna örnek olabilecek en güzel sitelerden birisi
amazon.com dur. Bir sitenin, üyelerinin isteklerine göre davranış
göstermesi için kullanılan çeşitli teknikler vardır. Bunlardan belkide
en basiti ve ilkel olanı Cookie kullanımıdır. Cookie ler istemci
taraflı bilgi saklama amacıyla tercih edilirler. Ancak istemcilerin
Cookie desteği olmadığı durumlarda kişiselleştirme (personalization)
mümkün olmayacaktır. Alternatif ve daha sağlıklı bir yol olarak
kullanıcıya ilişkin bilgilerin kişiselleştirme (personalization)
amacıyla veritabanı sistemlerinde tutulması ve sayfalar arası geçişlerde
de Session nesneleri yardımıyla taşınması çok daha profesyonel bir
yaklaşımdır.
Asp.Net 2.0, getirdiği MemberShip Management (Üyelik
Yönetimi) sistemi içerisine kişiselleştirme (personalization) ile
ilişkili bir takım yenilikler eklemiştir. Bunlardan belkide en önemlisi Profile
API dir. Diğer kişiselleştirme (personalization) şekli ise Web Part
kullanımıdır. Profile API yardımıyla, kullanıcı bazlı kişiselleştirilmiş
ayarlar MemberShip sistemine dahil edilip kullanılabilir. Böylece siteye
giren her üye için farklı kişisel bilgiler tutulabilir ve sayfanını o
kullanıcıya has olacak şekilde değiştirilmesi dinamik olarak
sağlanabilir. Elbette kullanıcı için geçerli olan bu
kişisel ayarlar üyelik sistemine ait tablolarda saklanmalıdır. Aksi
halde siteye giren kullanıcı ile kişiselleştirilmiş verilerin
entegrasyonu çok zor olacaktır.
Profile sisteminde veritabanı tarafında Sql Server 7, 2000 ve 2005 sistemleri
kullanılabileceği gibi, Custom Provider lar yardımıyla farklı depolama
ortamlarıda ele alınabilir. Profile API üye bazlı verileri sunucu
üzerinde tutmaktadır. Biz bu makalemizde Profile API sini kullanarak
basit olarak kişiselleştirme (personalization) işlemlerinin nasıl
yapılabileceğini incelemeye çalışacağız. Profile API sini kullanırken,
kişiselleştirilecek bilgiler birer özellik olarak Web.Config dosyasına
eklenirler. Asp.Net 2.0 da Web.Config dosyasına eklenen yeni
boğumlardan birisi olan Profile boğumu sayesinde o site için geçerli tüm
kullanıcılara ait ortak profil deseneleri oluşturulabilir. Profile boğumu içerisinde
herhangibir bir
üye için kişsel ayarların tutulabileceği özellik tanımlamaları yer alır. Bu
özellikler içinde Properties boğumundan faydalanılır. Aşağıdaki örnekte
Web.config dosyası içerisine dahil edilmiş örnek Profile özelliklerini
görebilirsiniz.
<system.web>
<profile>
<properties>
<add
name="Kategorim"/>
<add
name="KarsilamaMesajim"/>
<add
name="SonGirisZamanim"/>
</properties>
</profile> |
Bu profile bilgisine göre, sisteme
giriş yapan her kullanıcı için Kategorim, KarsilamaMesajim ve
SonGirisZamanim isimli özelliklerde kişiye göre farklı değerler
tutulabilecektir. Profile içerisinde belirtilen özelliklerin
kullanılabilmesi için en azından sitenin kullanıcı bazlı çalışacak
şekilde organize edilmesi gerekir. Bu makale için geliştirdiğimiz
örnekte, Sql Server 2005 Express Edition ı kullanan MemberShip sistemi
çalışmaktadır. Böylece, her bir kullanıcıya özel profil değerlerini
saklayabiliriz. Bu değerler varsayılan olarak aspnet_Profile tablosunda
saklanmaktadır. Profile için tutulacak özellikleri
konfigurasyon dosyasına ekledikten sonra kod içerisinde Profile sınıfını
kullanarak çeşitli işlemleri gerçekleştirebiliriz. Web.Config
dosyasında, Profile boğumu içerisindeki Properties boğumu altına eklenen
her bir elemana Profile sınıfı üzerinden erişebiliriz.
Şekildende görebileceğiniz gibi, kod
tarafında Profile sınıfı ve intelli-sense yardımıyla, özellik olarak
eklediğimiz tüm elemanlara ulaşabilmekteyiz. Şimdi basit olarak bu sınıfı
nasıl kullanacağımıza bir bakalım. Örnek senaryo olarak default.aspx
sayfamızı aşağıdaki gibi tasarlayalım.
Öncelikli olarak sayfamızın çalışma şeklinden kısaca
bahsedelim. Uygulamamızda Form tabanlı doğurlama kullandığımız için,
default.aspx sayfasına gelinmeden önce isimsiz kullanıcılar
UserLogin.aspx sayfasına bir kere uğramak zorundalar. Burada sisteme
başarılı bir şekilde Login olan kullanıcılar default.aspx sayfasına
geldiklerinde güncel profillerine ait özelliklere erişebilecek ve
değiştirebilecekler. Böylece Web.Config dosyasındaProfile boğumu içerisinde belirttiğimiz
özelliklerin her birinin değerlerini her kullanıcı için farklı
şekillerde tutabileceğiz. Yani kişiye göre özelleştirme yapmış olacağız.
Bunları gerçekleştirebilmek için kodumuzda aşağıdaki değişiklikleri
yapalım.
public partial
class _Default : System.Web.UI.Page
{
protected void Page_Load(object sender, EventArgs e)
{
if (User.Identity.IsAuthenticated)
{
ProfileBilgisi();
}
}
private void ProfileBilgisi()
{
lblKategorim.Text =
Profile.Kategorim;
lblMesajim.Text =
Profile.KarsilamaMesajim;
lblSonGirisZamanim.Text =
Profile.SonGirisZamanim;
}
protected void btnSaveProfile_Click(object sender, EventArgs
e)
{
Profile.SonGirisZamanim =
DateTime.Now.ToString();
Profile.KarsilamaMesajim =
txtMesaj.Text;
Profile.Kategorim =
ddlKategoriler.SelectedItem.Text;
Profile.Save();
ProfileBilgisi();
}
} |
İlk olarak sayfa yüklenirken eğer
kullanıcı sisteme giriş yapmış ise ona ait Profile özelliklerinin
değerlerini alıyor ve ekrandaki label kontrollerine yazdırıyoruz. Button
kontrolüne tıklandığında ise kullanıcının girdiği değerler, bu
kullanıcıya özel profile bilgileri olarak veritabanındaki aspnet_profile
tablosuna kaydediliyor.
Profile içerisinde tutulan özellik
değerleri örnek Burak isimli kullanıcı için aspnet_Profile isimli
tabloda aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi tutulur.
Kullanıcıya ait Profile bilgisini
oluşturan özellikler ile bunlara karşılık gelen değerlerin nasıl
tutulduğuna dikkat ediniz. Profile içerisinde tanımladığımız tüm
özellikler PropertyNames alanı içerisinde tutulur. Bu özellikere karşılık
gelen değerler ise PropertyValueString alanı içerisinde tutulmaktadır.
Burada 3 farklı kullanıcı için 3 farklı Profile satırı yer almaktadır.
Profile içerisinde tanımlamış olduğumuz özellikler şu anda varsayılan
olarak String tipindendirler. İstersek burada tutulacak özelliklerin
tiplerinide açıkça söyleyebilir ve hatta varsayılan değerlerinide
ayarlayabiliriz. Özellikte tip güvenliğini sağlamak açısından type
niteliğini kullanmakta fayda vardır. Örneğimizdeki Profile bilgisini buna uygun olacak
şekilde aşağıdaki gibi düzenlediğimizi düşünelim.
<profile>
<properties>
<add name="Kategorim"
type="System.String" defaultValue="Dvd"/>
<add name="KarsilamaMesajim"
type="System.String" defaultValue="Kişisel Mesajınız"/>
<add name="SonGirisZamanim"
type="System.DateTime"/>
<add name="ButonFontBuyuklugu"
type="System.Int32" defaultValue="12"/>
</properties>
</profile> |
Burada dikkat ederseniz iki yeni
özellike daha ekledik. Bununla birlikte her özelliğimiz için geçerli
olabilecek primitive tipleri ve varsayılan değerleri tanımladık.
Uygulamamızı bu haliyle derlediğimizde SonGirisZamanim özelliğinin
kullanıldığı yerler için
hata mesajları alırız.
Sebep son derece açıktır.
SonGirisZamanim isimli Profile özelliğinin tipini DateTime olarak
belirttiğimizden, bu özelliğin kullanıldığı yerlerde uygun tür
dönüşümlerini yapmamız gerekmektedir. Bu değişiklikler ışığında kodumuzu
yeniden aşağıdaki gibi düzenleyelim.
protected void
Page_Load(object sender, EventArgs e)
{
if (User.Identity.IsAuthenticated)
{
ProfileBilgisi();
}
}
private void ProfileBilgisi()
{
lblKategorim.Text = Profile.Kategorim;
lblMesajim.Text = Profile.KarsilamaMesajim;
lblSonGirisZamanim.Text =
Profile.SonGirisZamanim.ToLongDateString();
btnSaveProfile.Font.Size = Profile.ButonFontBuyuklugu;
}
protected void btnSaveProfile_Click(object sender, EventArgs e)
{
Profile.SonGirisZamanim = DateTime.Now;
Profile.KarsilamaMesajim = txtMesaj.Text;
Profile.Kategorim = ddlKategoriler.SelectedItem.Text;
Profile.Save();
ProfileBilgisi();
} |
Elbette primitive tipleri
kullanabileceğimiz gibi, kendi yazmış olduğumuz tipleride kullanmak
isteyebiliriz. Örnek olarak kullanıcının site içerisinde gezdiği
sayfalara ilişkin bilgileri saklayabileceğimiz bir sınıfımız olduğunu
düşünelim.
public class
UrlInfo
{
private string _sayfaAdi;
public string SayfaAdi
{
get { return _sayfaAdi; }
set { _sayfaAdi = value; }
}
private string _url;
public string Url
{
get { return _url; }
set { _url = value; }
}
private DateTime _sonGirisTarihi;
public DateTime SonGirisTarihi
{
get { return _sonGirisTarihi; }
set { _sonGirisTarihi = value; }
}
public UrlInfo()
{ }
public UrlInfo(string ad, string url, DateTime giris)
{
SayfaAdi = ad;
Url = url;
SonGirisTarihi = giris;
}
} |
Bu sınıfı Profile içerisinde bir
özellik tipi olarak set etmek için aşağıdaki notasyonu kullanmamız
gerekmektedir.
| <add
name="SonSayfa"
type="UrlInfo"/> |
Bu noktadan sonra SonSayfa isimli
Profile özelliğini uygulamamız içerisinde istediğimiz şekilde
kullanabiliriz. Özelliğin çalışacağı değer türü artık UrlInfo dur.
Örneğin o anki kullanıcının Profile bilgisine yeni bir UrlInfo örneği
eklemek için aşağıdaki kod satırına benzer bir ifade yazabiliriz.
|
Profile.SonSayfa
= new UrlInfo("default", "default.aspx", DateTime.Now); |
Diğer taraftan SonSayfa özelliğinin
içeriğini okurken, geri dönecek olan değerin tipi UrlInfo olacağından,
aşağıdaki kod parçasında olduğu gibi güncel kullanıcının geçerli olan
UrlInfo üyelerine de erişebiliriz.
|
lblSonSayfa.Text =
Profile.SonSayfa.SayfaAdi
+ " " +
Profile.SonSayfa.SonGirisTarihi.ToShortDateString(); |
Yanlız burada dikkat edilmesi gereken
bir nokta vardır. Şu anda SonSayfa özelliğinin aspnet_Profile içerisinde
nasıl tutulduğuna bakarsak Xml şeklinde tutulduğunu görürüz.
Dilerseniz özelliğin içeriğini Binary
formatında tutarak daha az yer tutmasınıda sağlayabilirsiniz. Bunun için
Properties boğumunda ilgili özellik için serializeAs niteliğini
kullanmamız gerekmektedir.
| <add
name="SonSayfa" type="UrlInfo"
serializeAs="Binary"/> |
Lakin uygulamamızı bu şekilde
çalıştırdığımızda ve bir kullanıcı ile sisteme giriş yaptığımızda
aşağıdaki istisna mesajını alırız.
Bunun sebebi ise, yazmış olduğumuz
UrlInfo tipinin ikili formatta serileştirilebilir olarak
işaretlenmemesidir. Serializable niteliğini (attribute) kullanarak bu
hatanın önüne geçebilir ve tipimizi ikili formatta serileştirilerek
ilgili alan içerisine alınmasını sağlayabiliriz.
[Serializable]
public class UrlInfo
{
... |
Tipimizi serileştirilebilir olarak
işaretledikten sonra uygulamamız sorunsuz bir şekilde çalışacaktır.
Elbette UrlInfo tipinin güncel kullanıcı için geçerli olan içeriği artık
tabloda, PropertyValuesString alanında değil, PropertyValueBinary
alanında saklanacaktır.
Profile API si ile ilgili dikkat
edilmesi gereken bir diğer hususda, siteye giren isimsiz kullanıcıların
nasıl ele alınacağıdır. Siteye giren isimsiz kullanıcılar (anonymous
users) içinde Profile bilgisi tanımlanabilir. Bazı alışveriş sitelerinde
isimsiz kullanıcılar dahi sepete bir şeyler ekleyebilmektedir. Bu
isimsiz kullanıcının bir sonraki girişinde daha önceden oluşturduğu
sepeti kullanabilmeside kişiselleştirme ile alakalıdır. Aslında isimsiz
bir kullanıcı sisteme girdiğinde onun için bir benzersiz bir id değeri üretilir. Bu
id değeri varsayılan olarak oturum açan kullanıcının bilgisayarında
cookie şeklinde saklanır. Elbette cookie desteği olmayan istemciler için
aynı Session modelinde olduğu gibi cookieless çözümü vardır. Bu yöntemler
sayesinde, bir siteye bağlanan her isimsiz kullanıcı için ayrı ayrı
kişiselleştirmeler yapabiliriz. Başlamak için öncelikli olarak
Web.Config idosyası çerisinden, isimsiz kullanıcılar için Profile kullanımını
aktif hale getirmemiz gerekir. Varsayılan olarak bu özellik kapalıdır.
Çünkü, isimsiz kullanıcılar için Profile kullanımı özellikle veritabanı
kaynaklarını ve doğal olarakta web sunucusu kaynaklarını çok fazla
harcayacaktır.
|
<anonymousIdentification enabled="True" cookieless="AutoDetect"
/> |
Buradaki örnekte cookieless özelliğine
AutoDetect değeri atanmıştır. Yani isimsiz kullanıcı için oluşturulan id
değerinin istemci bilgisayarında Cookie şeklinde mi, yoksa url ile
birlikte taşınacak şekilde mi tutulacağına Asp.Net karar verecektir.
Cookieless niteliğinin alabileceği diğer değerler ise UseCookies, UseUri ve
UseDeviceProfile dir. Böylece artık sistem içerisinde isimsiz
kullanıcılar için Profile bilgisinin kullanılabileceğinide söylemiş
oluyoruz. Lakin var olan Profile özellikleri içerisinde de hangilerinin
isimsiz kullanıcılar için geçerli olacağına karar vermemiz ve bunu
belirtmemiz gerekiyor.
Bunun için tek yapmamız gereken istediğimiz özelliğin allowAnonymous
niteliğine true değerini atamak olacaktır.
| <add
name="SonSayfa" type="UrlInfo" serializeAs="Binary"
allowAnonymous="true"/> |
Görüldüğü gibi Asp.Net 2.0
kişiselleştirme adına Framework Class Library içerisine oldukça güçlü
bir tip atmıştır. Profile tipinin yukarıda değindiğimiz özellikleri
dışında daha pek çok kabiliyetide elbette vardır. Bunların
araştırılmasını siz değerli okurlarıma bırakıyorum. Böylece
geldik bir makalemizin daha sonuna. Bir sonraki makalemizde görüşünceye
dek hepinize mutlu günler dilerim.
Örnek Uygulama İçin
Tıklayın.
Burak Selim ŞENYURT
selim@bsenyurt.com
Makale:
Asp.Net 2.0 Profile API ile Personalization (Kişiselleştirme) ASP.NET Burak Selim Şenyurt
|
|
KAS 24
2009 |
Güzel ve Açıklayıcı bir yazı. Çok teşekkürler.
Bu ASP 2.0 ile gelen kişiselleştirme özelliğini web servislerinde de kullanabilir miyiz? Ya da web servisi ile bu profil datalarının tutulduğu database'e okuma/yazma yapmak için erişebilir miyiz? |
|
|
|
|
Sayfalar :
|
|
|
|
|
|
|
-
-
Eklenen Son 10
-
Bu Konuda Geçmiş 10
Bu Konuda Yazılmış Yazılmış 10 Makale Yükleniyor
Son Eklenen 10 Makale Yükleniyor
Bu Konuda Yazılmış Geçmiş Makaleler Yükleniyor
|
|
|