|
|
|
Xml Web Servislerinde Etkili Caching Kullanımı |
|
| Gönderiliyor lütfen bekleyin... |
|
|
Ön-bellekleme (Caching) işlemleri web
uygulamaları için ne kadar önemli ise Xml Web Servisleri içinde aynı
durum geçerlidir. Ön-bellekleme sistemi sayesinde web uygulamalarının
kullanıcıya cevap verme sürelerinin kısaltılması hedeflenmiştir. Bu da doğal olarak uygulamanın
performansını arttırıcı bir etkendir. Kaldıki istekler önbellekten
(cache)
karşılandığı için, arka tarafta yapılan pek çok süreç atlanmaktadır.
Dolayısıyla database işlemleri gibi maliyeti yüksek olan süreçlerin
belirli kriterlere göre çalıştırılması ve kullanıcının istediği
sonuçların en hızlı şekilde verilebilmesi ön-bellekleme sisteminin
getirilerinden sadece birisidir. Web servisleride, web
uygulamaları gibi 80 numaralı port üzerinden hizmet verdiklerinden
ön-bellekleme yetilerine sahiptir. Web uygulamarında kullanılan
ön-bellekleme mantığı ile web servislerinde kullanılan birbirlerine
oldukça yakındır. Ancak bir takım farklılıklarda mevcuttur.
Bildiğiniz gibi, web uygulamalarında ön-bellekleme
(caching) sistemi Output Caching ve Data Caching olmak üzere iki ana
kategoriye ayırlmaktadır. Bir web uygulamasında Output Caching sayfa
bazında veya user control bazında kullanılabilir. Böylece bir web
sayfasının tamamının yada onun küçük bir parçasının ön-bellekte
tutulması sağlanabilir. Oysaki aynı durum Web
Servislerinde biraz daha farklıdır. Nitekim, web servislerinin kullanıcı
ile etkileşimde olan bir arayüzü bulunmamaktadır. Buda kontrol veya
sayfa bazında ön-bellekleme işleminin yapılamayacağı anlamına
gelmektedir. Bir web servisi söz konusu olduğunda ön belleğe (cache)
alınabilecek olan içerik bu servise ait metodların döndüreceği sonuç
kümelerinden başka bir şey olmayacaktır. Dolayısıla web servislerinde
metod bazında ön-belleklemenin yapılabileceğini söyleyebiliriz. Bunun
dışında, web uygulamlarında
sıkça kullanılan Data Caching tekniği web servisleri içinde geçerlidir.
Kaldıki Data Caching tekniğinde kesin yaşam süresi (absolute expire
time), hareketli yaşam süresi (floating expire time), dosya veya tablo
bağımlılığı (cache dependency) gibi seçeneklerde mevcuttur. Bu
seçenekler bir web servisi içerisinde etkin bir şekilde uygulandığında
kullanıcılara hızlı cevap verebilmenin dışında, var olan sistem
kaynaklarınıda daha etkili kullanabilme olanaklarına sahip oluruz. Bir web metodun döndüreceği sonuç kümesini ön-belleğe
taşımak için
yapılması gereken, WebMethod niteliğini aşağıdaki gibi CacheDuration
özelliği ile kullanmaktır.
| [WebMethod(CacheDuration
= 180)] |
Bu niteliğin uygulandığı web metodun
döndüreceği sonuçlar 180 saniye (3 dakika) süreyle ön bellekte
tutulacaktır. Bu oldukça kullanışlı bir özelliktir. Ancak asıl dikkat edilmesi
gereken nokta, parametre bağımlı dönüşlerin söz konusu olduğu web
metodlarında ortaya çıkmaktadır. Nitekim web metodlarında parametreler
söz konusu olduğundan parametre değerleri için ayrı ayrı ön-bellekleme
işlemleri söz konusu olmaktadır. Örneğin,
Sql Server 2005 üzerinde yer alan örnek AdventureWorks veritabanındanki
Product tablosunun verilerini, ProductSubCategoryID değerine göre farklı
veri kümeleri şeklinde sunabilecek bir web metodumuz olduğunu düşünelim. Normal bir
web uygulamasında bu tip parametrik fonksiyonellikler söz konusu
olduğunda genellikle OutputCache direktifinin VaryByParam niteliğinden
faydalanılır. Oysaki web servisi metodlarında bu tarz bir kullanım söz
konusu değildir. Web servisleri parametre bağımlı ön-bellekleme söz
konusu olduğunda daha akılcı bir yaklaşım sergilyerek, metodun
parametresine (parametrelerine) göre farklı ön-bellek alanları
oluşturur. Böylece CacheDuration niteliği ile belirtilen
ön-bellekleme süreleri içerisinde aynı parametrik değeri
talep eden kulllanıcılar için ön-bellekte tutulan o parametreye ait
görüntüler cevap olarak istemcilere gönderilir. Bunu daha iyi anlayabilmek için aşağıdaki kod
parçasını göz önüne alalım.
[WebMethod(Description = "Alt kategoriye göre ürünler", CacheDuration =
180)]
public DataSet GetProductsBySubCategory(int subCatId)
{
using (SqlConnection con = new SqlConnection("data
source=manchester;database=AdventureWorks;integrated
security=SSPI"))
{
SqlCommand cmd=new SqlCommand("Select
ProductID,Name,ListPrice,Size,StandardCost,ProductSubCategoryID
From Production.Product Where
ProductSubCategoryID=@SubCatId",con);
cmd.Parameters.AddWithValue("@SubCatId",subCatId);
SqlDataAdapter da = new
SqlDataAdapter(cmd);
DataSet ds = new DataSet();
da.Fill(ds);
return ds;
}
}
|
Bu örnek web metodu, parametre olarak
Product tablosundaki
ProductSubCategoryID alanı için kullanılacak bir parametre almaktadır. Talep edilen içeriğin ön
bellekte tutulma süresi 180 saniye (3 dakika) olarak belirtilmiştir. Şimdi bu
metoda belirli aralıklar ile 4 farklı talep geldiğini düşünelim. İlk ve
ikinci
taleplerde sırasıyla subCatId parametresine 1 ve 5 değerlerinin
aktarıldığını düşünelim. Yani iki farklı kullanıcı farklı zamanlarda
belirtilen kategorilerdeki ürünleri çekmek istesin. İlk talep sonrasında, yukarıdaki web metodunda yer alan kodlar 1 değeri
için çalıştırılacaktır. Yani SqlConnection bağlantısı açılacak, ilgili
SqlCommand oluşturulup bir SqlDataAdapter yardımıyla sonuç kümesi bir
DataSet nesnesine aktarılacak ve geriye döndürülerek kullanıcıya cevap
verilecektir. İşte bu andan itibaren oluşturulan sonuç kümesi ön belleğede
atılır ve 180 saniye süreyle burada tutulur. Dolayısıyla aynı subCatId
değeri için bu 180 saniyelik zaman dilimi içerisinde gelecek olan
herhanbir
talep, yukarıdaki kodlar çalıştırılmadan ön-bellekte tutulan
veri içeriğinden döndürülecektir. İkinci ve farklı bir
subCatId değeri için gelen talep içinde aynı süreç söz konusu olacaktır
ve ön-bellekte ayrı bir alan açılarak ve
CacheDuration süresi içerisinde gelen taleplerin cevapları buradan
karşılanacaktır. Aşağıdaki çizelgede bir zaman dilimi içerisinde iki farklı
subCatId için gelen taleplerin ön-bellekleme sistemince nasıl ele
alınacağı gösterilmeye çalışılmıştır.
Özellikle parametre bağımlı ön-bellekleme işlemlerinde web servisleri için dikkat edilmesi gereken bir
nokta vardır. Web servisi isteğimiz dışında parametre bağımlı ön-bellekleme yapmaktadır.
Bu otomatik gelişim zaman zaman iyi sonuçlar versede bazı durumlarda
kullanılmamalıdır. Otomatik karar sistemi özellikle verinin çok yüksek
boyutlara erişmediği hallerde oldukça faydalı bir yöntemdir. Ancak veri
kümesinin boyutunun büyük olması, ön-bellekte tutulan veri
kümelerininde, gelen sayısız talep sonucu belleği inanılmaz derecede
şişireceği anlamına gelir. Bellekteki bu artış bir süre sonra her nekadar
fiziki disk üzerinden karşılanabilecek olsada, performansı olumsuz
etkiliyen ve sistem
kaynaklarını tketen bir etkendir. Böyle bir durumda ön-bellekleme sisteminin
avantajı kaybedilip dezavantaja dönüşebilir. Sonuç itibariye bir orta
yolda hareket etmek çok daha mantıklı olabilir. Bu orta yol özellike web servislerinde yukarıdaki
gibi parametreye bağımlı sonuç kümeleri söz konusu olduğunda ele alınan
bir desen (pattern) içermektedir. Bu desene göre, parametreye bağlı sonuç
kümelerinin çekildiği asıl veri seti ön-bellekte tutulur.
Kullanıcının talepte bulunduğu veri içeriği ise, ön-bellekte tutulan bu
ortak veri setinden ayrıştırılarak çekilir. Bu, ön-bellekleme
kapasitesini daha etkin kullanabilmemizi sağlarken, kullanıcının isteklerini birazda olsa hızlı
karşılayabilecek bir model oluşturabilmemizi sağlar. Aşağıdaki şekil bu
modeli özetlemeye çalışmaktadır.
Mavi çizgiler 5 numaralı ID
değeri için gelen ilk talepte yapılan işlemleri göstermektedir. Tüm
Products seti veritabanından çekilerek ön-belleğe atılır. Sonrasında ise
ön-bellekteki veri seti içerisinden, ProductSubCategoryID değeri 5 olan
satırlar ayrıştırılarak Client 1 isimli istemciye gönderilir. Aynı
ProductSubCategoryID değeri için gelecek ikinci talepte ise artık
ön-bellekte tutulmakta olan veri seti içerisinden ayrıştırma işlemi
yapılacaktır. Database e tekrar gidilip veri çekme işlemi
gerçekleştirilmemektedir. Bu elbette veri setinin ön-bellekte tutulduğu
süre içerisinde bir talep geldiğinde geçerlidir. Aksi durumda yine
veritabanından ver çekme ve ön-belleğe alma işlemi
gerçekleştirilecektir.
Sözü geçen modelde Data Caching sistemi etkin
olarak kullanılmaktadır. Şimdi yukarıdaki örnek senaryomuzu bu modele göre
yazmaya çalışalım. Herşeyden önce Product tablosunun
içeriğini ilk gelen talepten sonra belirli bir süre ön bellekte tutacak
bir metod yazmamız gerekiyor. Bu metod web servisi içerisindeki diğer
metodlara hizmet vereceğinden private olarak tanımlanabilir. Metodun
içerisinde, web servisindeki ilgili metoda(metodlara) gelen talepler için
ön bellekte Product tablosuna ait bir DataSet nesnesinin tutulup
tutulmadığına bakacağız. Bu kontrol işlemi için Cache sınıfından
yararlanabiliriz. Eğer DataSet nesnemiz ön
bellekte ise, web metoduna gelen parametre bağımlı talep buradan
karşılanacak. Aksine ilgili veri
seti ön bellekte değil ise, önce oluşturulacak ardından ön-belleğe
atılacak ve son olarak yine ilgili web metoduna işlenmesi için devredilecek. Aşağıdaki
metodumuz bu işlemler için tasarlanmıştır.
private
DataSet GetProducts()
{
if (Context.Cache["Products"]
!= null)
{
return
(DataSet)Context.Cache["Products"];
}
else
{
SqlDataAdapter da = new
SqlDataAdapter("Select
ProductID,Name,ListPrice,Size,StandardCost,ProductSubCategoryID
From Production.Product", "data
source=manchester;database=AdventureWorks;integrated
security=SSPI");
DataSet ds = new DataSet();
da.Fill(ds);
Context.Cache.Insert("Products", ds, null,
DateTime.Now.AddMinutes(5), TimeSpan.Zero);
return ds;
}
} |
Burada Data Caching yaparken Absolute
Time tekniğini seçtik. Yani Products isimli, DataSet taşıyan Cache
nesnemiz oluşturulup ön belleğe atıldıktan sonra 5 dakika süreyle burada
tutulacaktır. Elbette sahip olunan verinin içeriğinin ne kadar sık
değiştiğine göre bu süre geliştirici tarafından uzatılabilir yada
kısaltılabilir. Örneğin çok sık değişmeyen
Ülke - Şehir - İlçe gibi bir içerik sunan verilerde Cache süresi mümkün
olduğunca uzatılabilir.
Cache nesnesini bir web servisi metodu
içerisinde kullanabilmek için güncel talepleri taşıyan http içeriğini
(HttpContext) ele almamız gerekmektedir. Bu içeriği Context nesnesi
yardımıyla ele alabiliriz. Products isimli, içeriğinde DataSet nesne
örneği taşıyan bir Cache
nesnesinin tutulup tutulmadığını kontrol etmek için ve eğer böyle bir
nesne yok ise bunu oluşturdukan sonra ön-belleğe Cache sınıfı yardımıyla
ekleyebilmek için Context sınıfından yararlanıyoruz. Gelelim istemcilere
hizmete verecek olan parametre bağımlı metodumuza. Bu metodun
içeriğinide aşağıdaki gibi tasarlayabiliriz.
[WebMethod(Description = "Alt kategoriye göre ürünler")]
public DataSet GetProductsBySubCategory(int subCatId)
{
DataSet dsResult =
GetProducts().Copy();
foreach (DataRow currRow in dsResult.Tables[0].Rows)
{
if
((currRow["ProductSubCategoryID"].ToString() == "") ||
(currRow["ProductSubCategoryID"] == null) ||
(Convert.ToInt32(currRow
["ProductSubCategoryID"]) != subCatId))
currRow.Delete();
}
dsResult.AcceptChanges();
return
dsResult;
} |
Buradaki ana fikir ön bellekte tutulan
veri seti içerisinden, kullanıcının talep ettiği parametre değerine göre
oluşacak yeni bir veri setini kullanıcıya göndermektir. Bunun için, ön-bellekten gelen DataSet
yapısını bozmayacak şekilde ele alınmaktadır. Bu sebeptende öncelikle
ilgili DataSet in bir kopyası Copy metodu ile çıkartılır. Sonrasında
elde edilen kopya içerisinde dolaşılmakta ve ProductSubCategoryID
değeri boş veya null olanlar ile gelen subCatId değerine eşit
olmayanlar 0 indisli DataTable içerisinden çıkartılmaktadır. Böylece
kullanıcıya istediği veri setini göndermiş oluruz. Yukarıdaki tekniği
kullandığınız takdirde eğer web servisini çalıştırır ve
GetProductsBySubCategory metodunu yürütürseniz, uygulamayı debug ederken
metodun çalıştırılması sonrasında dönecek olan veri setinin sadece parametre olarak
gelen kategori bilgilerini içerdiğini kolayca tespit edebilirsiniz.
Peki bu işlemlerin bize kazandırdığı
avantalar nelerdir? Her şeyden önce farklı parametre değerleri için ön bellekte
farklı veri seti görüntüleri oluşturmaktan kurtulmuş oluyoruz. Bu sayede ön
belleğin optimize edilişinde önemli bir kazancımız olmaktadır. Diğer
taraftan tüm parametre bağımlı talepler ön bellekteki aynı veri setini
kullandığından, veri ayrıştırma işlemi için veritabanına gidiş gelişler
de azaltılmaktadır. Bu gidiş gelişlerin (round-trips) azalması, web servisinin sql sunucusunu çok fazla süre ile
meşgul etmesinin önlenmesi anlamına gelmektedir. Bu makalemizde web
servislerinde uygulanan ön bellekleme tekniğine farklı bir açıdan
bakmaya çalıştık. Böylece geldik bir makalemizin
daha sonuna. Bir sonraki makalemizde görüşünceye
dek hepinize mutlu günler dilerim.
Örnek Uygulama İçin
Tıklayın.
Burak Selim ŞENYURT
selim@bsenyurt.com
Makale:
Xml Web Servislerinde Etkili Caching Kullanımı XML ve Web Servisleri Burak Selim Şenyurt
|
|
TEM 31
2006 |
gercekten cok onemli bir konuya el atmissiniz.Elinize saglik.. not : MVPlik unvaniniz hayirli olsun..Siz daha iyilerine layiksiniz... |
|
|
Sayfalar :
|
|
|
|
|
|
|
-
-
Eklenen Son 10
-
Bu Konuda Geçmiş 10
Bu Konuda Yazılmış Yazılmış 10 Makale Yükleniyor
Son Eklenen 10 Makale Yükleniyor
Bu Konuda Yazılmış Geçmiş Makaleler Yükleniyor
|
|
|